NÜFUS TAHMİN (PROJEKSİYON) YÖNTEMLERİ icon

NÜFUS TAHMİN (PROJEKSİYON) YÖNTEMLERİ

Reklamlari:



Indir 140.73 Kb.
TitleNÜFUS TAHMİN (PROJEKSİYON) YÖNTEMLERİ
Date conversion11.07.2013
Size140.73 Kb.
TypeDocuments
Source

NÜFUS TAHMİN (PROJEKSİYON) YÖNTEMLERİ


Nüfus projeksiyonu gelecekteki nüfusun tahmin edilmesi işlemidir. Projeksiyonlar belli varsayımlar altında gerçekleşir. Başlangıçta yapılan varsayımlar ne kadar gerçekçi ise tahmin edilen nüfus da o kadar gerçekçi olur. Eğer son 20 yılda gerçekleşen %0 20 lik artış hızı devam ederse 20 yıllık planlama peryodu sonunda nüfus şu değeri alacaktır gibi. Sonuçta tahmin edilen değer gerçekleşmemişse hatalı olan varsayımdır.


Nüfus tahminleri, belirli zamanlarda yapılan sayım ve/veya araştırma sonuçlarından yararlanılarak yapılır. Sayımlar zaman alıcı, pahalı bir işlemdir. Bu yüzden mevcut verilerin kullanılarak geleceğe yönelik tahminlerin yapılması hem zaman hem de maliyet açısından ekonomi sağlamaktadır.


Nüfus projeksiyonu yapılırken araştırmacı bir takım tahmin seti hazırlar. Bu tahmin seti içinden gerçekleşme olasılığı en yüksek olanı seçerek seçilen yerleşim birimi için sonuç elde eder.


Geçmiş iki sayımdan yararlanıp ara bir yıldaki nüfus değerini hesaplamak istenirse bu işleme interpolasyon adı verilir (Sayımlararası tahmin)


Daha önceki sayım bilgilerinin kullanılarak bir sayımı izleyen tarihe ait nüfus değerlerinin tahminine ise extrapolasyon adı verilir(Sayım sonrası tahmin)


Nüfus projeksiyonları çeşitli senaryolar düşünülerek birden fazla seçenekli yapılır.Yapılan varsayım ne ise senaryoya o varsayımı çağrıştıracak bir ad verilir. Düşük, orta, yüksek doğurganlık gibi.


Nüfus projeksiyonları için ihtiyaç duyulan veriler:

  • Yaş gruplarına ve cinsiyete göre nüfus değerleri

  • Yaşa özel doğurganlık hızları, toplam doğurganlık

  • Çocuk ölüm oranları

  • Yaşa özel ölüm oranları ya da hayatta kalma oranları

  • İncelenen yerleşim biriminin aldığı ve verdiği göçün yaş ve cinsiyete göre değişimi


Nüfus projeksiyonları, sosyal ve ekonomik politikaları yansıtan ve sayısallaştıran, aynı zamanda sektörler için gerekli olan üretici ve tüketici kitlenin tespitinde yardımcı bir araç niteliğini taşımaktadır.


Nüfus projeksiyonu doğum, ölüm ve göç hareketlerinin ilerdeki eğilimleri ile ilgili belli varsayımlara dayanarak nüfusun gelecek zamanda gelişmesi hakkında tahminlerin yapılması olarak tanımlanabilir. Nüfus projeksiyonları amaca göre ülke geneli, bölge ve il yanında değişik nüfus büyüklüğüne sahip yerleşmeler veya idari birimler bazında olmak üzere farklı boyutlarda yapılabilmektedir. Nüfus tahmin ve projeksiyonlarını dayandıkları yöntem, kullanılan veriler ve varsayımların farklılığına göre ana hatlarıyla üç grupta toplamak mümkündür.


a. Matematik yöntemler yardımıyla yapılan nüfus tahminleri,

b. Demografik unsurlara göre nüfus projeksiyonları,

c. Ekonomik yöntemler yardımıyla yapılan nüfus projeksiyonları,


^ MATEMATİK YÖNTEMLER YARDIMIYLA YAPILAN NÜFUS TAHMİNLERİ


Nüfusun gelişimini etkileyen değişkenlere ilişkin yeterli veri bulunmadığı hallerde geçmiş yıllara ait elde bulunan sınırlı veriler kullanılmak suretiyle daha çok, kısa dönemler için kaba tahminlerin yapılmasına imkan veren matematik yöntemler, uygulama kolaylığı bakımından sıklıkla başvurulan yöntemlerden biridir. Matematik yöntemler yardımıyla, nüfus sayımlarıyla

belirlenen nüfus büyüklüğünü zamanın bir fonksiyonu olarak kabul ederek en uygun olan denklemi kullanarak iki sayım arasındaki yıllık nüfus artış hızı ve sayım arasındaki tek yılların nüfusları tahmin edilebilir. Ayrıca, sayımlar arasındaki nüfus artış hızını sabit tutarak en fazla gelecek beş yılın nüfus tahminleri yapılabilir. Nüfusun geometrik bir artış göstermesi nedeniyle daha çok geometrik yöntemlerden üstel fonksiyon yöntemi yaygın olarak kullanılmaktadır.


Matematiksel/Grafiksel Yöntemler

  1. Aritmetik Artış Yöntemi (Doğrusal/Lineer Artış Yöntemi)

  2. Geometrik Artış Yöntemi (Üstel Artış Yöntemi)

  3. İller Bankası Yöntemi

  4. Azalan Hızlı Artış Yöntemi

  5. Lojistik Eğri Metodu

  6. Benzer Şehir Metodu


^ 1. ARİTMETİK ARTIŞ YÖNTEMİ


Bu metot, yatay ve düşey ekseni aritmetik olarak ölçeklendirilen grafik kağıdına çizilmiş eğrinin doğru çizgi aldığı kısmı ifade eden bir modeldir. Bu halde eğrinin teğet eğimi yani nüfusun artış hızı sabittir.




dn/dt = tan α = ka


ka = aritmetik artış hızı



















Ni = İlk nüfus sayımı

Ns = Son nüfus sayımı

Ng = Gelecek (hesaplanacak- projekte/tahmin edilecek yıldaki nüfus)

olmak üzere



veya



Örnek:


N1985 = 10000 ve N1990 = 11000 olan bir yerleşim yerinin 2020 yılındaki nüfusunu Aritmetik artış yöntemine göre bulunuz.







^ 2.GEOMETRİK ARTIŞ METODU (ÜSTEL ARTIŞ METODU)


Bu modele uygun bir nüfus artışında birim zamanda nüfustaki değişme o andaki nüfus ile orantılıdır.




kg = geometrik artış hızı















Veya






Örnek:


N1985 = 10000 ve N1990 = 11000 olan bir yerleşim yerinin 2020 yılındaki nüfusunu Geometrik artış yöntemine göre bulunuz.







N2020 = e 9,8775 = 19487 kişi


(tg – ti ) veya (tg – ts’)e n dersek ve artış hızına da kısaca “r” dersek ifade aşağıdaki şekilde yazılabilir.


Nt+n = Nt · e rn


Bu ifadede

r = nüfus artış hızı = kg

Nt = İlk nüfus değeri

Nt+n= Tahmin yapılacak yıla ait nüfus değeri göstermektedir.

n = İki sayım arasındaki yıl sayısı


Örnek:


1990 yılı nüfusu 10000 ve nüfus artış hızı binde 10 olan yerleşim biriminin 2000 yılındaki nüfusunu hesaplayınız.


Nt = N1990 = 10000

r = 0,010 (‰10)

n = 2000-1990 = 10 yıl Nt+n = N2000 = ?


N2000 = 10 000 · e 0,010 · 10 = 11051.71 = 11052 kişi


İki nüfus sayımı arasındaki yıllık nüfus artış hızının tespiti:


Nüfus sayımlarından elde edilen toplam nüfus rakamları sayım anında ülke sınırları içindeki bulunan nüfusun bir tespiti olduğuna göre, iç ve diş göçlerin etkisini yansıtmakta, dolayısıyla fiili nüfusu göstermektedir. Bu nedenle sayım sonuçlarından elde edilen nüfus artış hızı fiili nüfus artış hızını ifade etmektedir. Eğer iç ve dış göçlerin etkisinden arındırılmış, diğer bir deyimle doğum ve ölümlerin sonucu ortaya çıkan bir nüfus tespiti üzerinden artış hızı hesaplandığı takdirde, hesaplanan nüfus artış hızını doğal nüfus artış hızı olarak ifade etmek uygun olacaktır. İki nüfus sayımı sonuçlarından fiili nüfus artış hızı (r) üstel fonksiyon yöntemi kullanılarak aşağıda belirtildiği şekilde hesaplanmaktadır.


1985 yılı nüfusu Nt = N1985 = 50.664.458

1990 yılı nüfusu Nt+n = N1990 = 56.473.035

İki sayım arası yıl sayısı n =1990-1985 = 5


56473035 = 50664458 · er5


er5 = 56473035/50664458 = 1.114648

r5 · ln e = ln 1,114648 = 0.108539 ln e = 1


r = 0.108539 / 5 = 0.021707725


r = % 2,17 veya ‰ 21,7


1985- 1990 döneminde toplam nüfusun yılda fiilen ortalama yüzde 2.17 veya binde 21,7 artmış olduğu görülmektedir. 1985-1990 döneminde yurt dışına net göç eden nüfusun dikkate alınması halinde, hesaplanacak nüfus artış hızı doğal nüfus artış hızını ifade edecektir.


^ Sayım arası yılların nüfus büyüklüklerinin tespiti:

1985 ve 1990 toplam nüfusları kullanılmak suretiyle 1991,1992,1993 ve 1994 yıllarının toplam nüfusları aşağıda belirtildiği şekilde tahmin edilebilir. Önce yıllık nüfus artış hızının (e) tabanına göre anti logaritması bulunur. Bu değer her bir yıl için baz alınıp ara yıl nüfusları tahmin edilir.


1985 yılı nüfusu Nt+n = P1985 = 50.664.458

1990 yılı nüfusu Nt = P1990 = 56.473.035

1985-1995 dönemi yıllık ortalama nüfus artış hızı r = 0,021707725

yıllık nüfus artış hızının e tabanına göre anti logaritması = 1.021945053


1985 nüfusu = = 50.664.458 (sayım sonucu)

1986 nüfusu = 1,021945053 * 50.664.458 = 51.776.292 (tahmin)

1987 nüfusu = 1,021945053 * 51.776.292 = 52.912.526 (tahmin)

1988 nüfusu = 1,021945053 * 52.912.526 = 54.073.694 (tahmin)

1989 nüfusu = 1,021945053 * 54.073.694 = 55.260.344 (tahmin)

1990 nüfusu = 1,021945053 * 55.260.344 = 56.473.035 (sayım sonucu)


1985-1990 nüfus artış hızının ( yüzde 2,17) gelecek beş yıl içinde sabit kalacağı varsayılarak 1990-1995 dönemine ait ara yılların nüfusları da tahmin edilebilir. Ancak, beş yıldan uzun dönemler için bu yolla tahmin yapılması tavsiye edilmemektedir.


1990 nüfusu = 56.473.035 (sayım sonucu)

1991 nüfusu = 1,021945053 * 56.473.035 = 57.712.339 (tahmin)

1992 nüfusu = 1,021945053 * 57.712.339 = 58.978.839 (tahmin)

1993 nüfusu = 1,021945053 * 58.978.839 = 60.273.133 (tahmin)

1994 nüfusu = 1,021945053 * 60.273.133 = 61.595.830 (tahmin)

1995 nüfusu = 1,021945053 * 61.595.830 = 62.947.554 (tahmin)


Veya diğer ifade ile;






Örnek:


Ng = N1995 = ? Ns = N1990 = 56473035 r = 0,021707725 n = 1995-1990=5


Ln N1995 = Ln N1990 + r ·n

Ln N1995 = Ln 56473035 + 0,021707725 · 5

Ln N1995 = 17.957812


N1995 = exp 17.957812 = e 17.957812 = 62947554


Planlama çalışmalarında, yaş ve cinsiyete göre toplam nüfus projeksiyonları demografik unsurlar yöntemi kullanılarak yapılmakta, il nüfus tahminleri, şehirleşme hızı ve daha bir çok nüfus tahmin çalışmalarında ise, hesaplama kolaylığı bakımından üstel fonksiyon yöntemine de baş vurulmaktadır.


^ 3. İLLER BANKASI METODU


Geometrik artış metodundaki artış hızlarının sınırlandığı duruma karşı gelir.





p = nüfus artış oranı(hızı)





bağıntısı ile hesaplanabilir. Burada a iki sayım yılı arasındaki yıl farkıdır. Hesap sonucunda


p > 3 ise p = 3 alınır.

P < 1 ise p = 1 alınır.

1 ≤ p ≤ 3 ise p = p (hesapla bulunan p) alınarak gelecekteki nüfus hesaplanır.


Örnek:


N1985 = 10000 ve N1990 = 11000 olan bir yerleşim yerinin 2020 yılındaki nüfusunu İller Bankası yöntemine göre bulunuz.


Çözüm:


Önce nüfus artış hızı hesaplanır. a = 1990-1985 = 5 yıl





p 1 ile 3 arasında olduğundan p = 1,9245 alınır.





N2020 = 19487 kişi


UYGULAMALAR


Soru 1: Nüfus sayım değerleri tabloda verilen kasabanın nüfus artış hızını ve 1990 yılından itibaren 33 yıl sonraki nüfusunu aritmetik artış yöntemine göre bulunuz.

Yıl

Nüfus

1970

3200

1975

4050

1980

5400

1985

6700

1990

8900


Çözüm 1:

Önce aritmetik artış hızı hesaplanır.




1990 + 33 = 2023








^ Soru 2: 1975 nüfusu 4000, 2000 nüfusu 11300 olan bir kasabanın 2033 yılındaki nüfusunu geometrik yönteme göre bulunuz.


Çözüm 2:


N1975 = 4000

N2000= 11300

N2033 = ?


Önce kg hesaplanır.













^ Soru 3: 1975 nüfusu 4000, 2000 nüfusu 11300 olan bir kasabanın 2033 yılındaki nüfusunu İller Bankası yöntemine göre bulunuz.


Çözüm 3:


N1975 = 4000

N2000= 11300

N2033 = ?


a = 2000 – 1975 = 25





p > 3 olduğundan p = 3 alınarak 2033 yılındaki nüfus hesaplanır.




Soru 4: Bir kasabanın 1965 ve 2000 yıllarındaki nüfusları sırası ile 10000 ve 75 000 dir. Bu kasabanın 35 yıl sonraki nüfusunu aritmetik, geometrik ve iller bankası metoduna göre bulunuz.


Çözüm 4:

  1. Aritmetik Artış metodu

N1965 = 10000 kişi

N2000= 75000 kişi


2000 + 35 = 2035

N2035= ?










N2035 = 140000 kişi


  1. Geometrik artış





Ln N2035 = 13,24


N2035 = 562 500 kişi


  1. İller Bankası

2000-1965 = a = 35 yıl




p = 5,93 > 3 olduğundan p = 3 alınır.


N2035 = 140 000 kişi (A.A.M)

N2035 = 562 500 kişi (G.A.M)

N2035 = 211 039 kişi (İ.B.M)


En düşük değer Aritmetik artış metodundan, en yüksek değer geometrik artış metodundan elde edilir.








Kaynak: http://ekutup.dpt.gov.tr/nufus/kocamant/projeksi.pdf


^ 4.AZALAN HIZLI ARTIŞ METODU


Bu metotta başlangıçta nüfus artış hızı geometrik artışa, sonra aritmetik artışa uyar. Nüfus artış hızı beli bir dönüm noktasından sonra azalmaya başlar.







L = Doygunluk değeri

N = L olduğunda nüfus artış hızı “0”


eğer L –N = x olduğu kabul edilerek integre

edilirse


dN = - dx



















^ 5. LOJİSTİK EĞRİ METODU




Gelecekteki nüfus yine L doygunluk değeri olmak üzere


ile ifade edilir.


  1. Sayım sonuçları grafik üzerinde işaretlenir.

  2. L değeri tahmin edilir.

  3. L değerine ve geçmiş sayımlara göre bir eğri çizilir.










No , N1 , N2 sırası ile üç farklı nüfus sayımı


t = Tahmin istenen yılın değerinden ilk nüfus sayımı yılının farkı


t = tg - t0


t1 = Nüfus artış hızının azalmaya başladığı sene


^ 6. BENZER ŞEHİR METODU


Nüfus yapısı ve gelişimi tahmin edilecek şehrin özelliklerine benzeyen üç şehrin nüfus eğrisi çizilir. Son nüfus sayımı yılından yatay eksene paralel çizilir, üstte kalan kısımlar bu noktaya kaydırılır. Bu eğrilerin arasından nüfusunu tahmin etmek istediğimiz şehrin nüfus eğrisi geçirilir.




ÖRNEK:


Soru: Bir yerleşim merkezine ait nüfus sayım sonuçlarının grafikle değerlendirilmesi sonucu 1970’ten itibaren artış hızının azalmaya başladığı görülmüştür. Nüfus sayım sonuçları aşağıda verildiğine göre,

  1. S-Eğrisi(Lojistik eğri) metoduna göre 2014 yılındaki nüfusunu tahmin ediniz.

  2. S eğrisi metoduna göre bulduğunuz doygunluk değerini kullanarak aynı yıldaki nüfusu azalan hızlı artış metoduna göre bulunuz.





Yıllar

Nüfus

1955

3360

1960

8690

1965

15230

1970

24200

1975

30110

1980

35060

Çözüm:




Grafikten veya tablodan nüfus artış hızının azalmaya başladığı sene 1970 olarak bulunur. Δt = 10 yıl alınırsa


N0 = N1960 = 8690 kişi

N1= N1970 = 24200 kişi

N2 = N1980 = 35060 kişi













b)







^ KENTLEŞME HIZI VE KENT NÜFUS TAHMİNLERİ


Kent, il ve ilçe merkezlerinin belediye merkezlerinin belediye sınırları içinde kalan alan, kır ise il ve ilçe merkezlerinin belediye sınırları dışındaki bucak ve köyler olarak tanımlanmaktadır. İl ve ilçe merkezlerinin belediye sınırları içindeki nüfus kentsel nüfus, il ve ilçe merkezlerinin belediye sınırları dışındaki bucak ve köyler nüfusu ise kırsal nüfus olarak tanımlanmaktadır. Bunun dışında, kalkınma planlarında belli nüfus büyüklüğünü aşan yerlere de kent olarak nitelendirilmektedir. Örneğin, planlama çalışmalarında 20.000 ve daha fazla nüfuslu yerler de kent olarak tanımlanmaktadır. Kentleşme hızı, diğer bir tanımla kent nüfus artış hızı, Türkiye geneli veya her bir il için hesaplanmaktadır. İki nüfus sayımında tespit edilen kent toplam nüfusları (il ve ilçe merkezlerinin belediye sınırları içinde yaşayan nüfus veya 20.000 ve daha fazla nüfuslu yerlerde yaşayan nüfus) esas alınarak üstel fonksiyon yöntemi ile hem Türkiye geneli için hem de her bir il için kentleşme hızı hesaplanabilmektedir. Hesaplanan kentleşme hızları yardımıyla da iki sayım arasındaki ara yılların kentli nüfusları da tahmin edilebilmektedir.


Geçmiş dönem için hesaplanan kentleşme hızının bir sonraki dönemde de aynı olacağı varsayımıyla kentlerin bir sonraki dönemdeki nüfusları kabaca tahmin edilebilmektedir. Kent nüfusu, kentin doğal nüfus artışından, göçlerden ve kent nüfus büyüklüğüne kavuşmuş yerlerin kent nüfusuna dahil edilmesinden oluştuğu için, sadece geçmiş dönemin kentleşme hızı esas alınarak yapılan kent nüfus tahminleri tutarlı sonuçlar vermemektedir. Ancak, her bir yerleşmenin geçmişteki gelişmesi yanında, gelecekte o yerleşmenin muhtemel doğal nüfus artışı, uygulanan sosyal ve ekonomik politikalara bağlı olarak beklenen nüfus hareketleri ve kent olarak tanımlanan nüfus büyüklüğüne kavuşması muhtemel olan yerler için ayrıntılı çalışmalar yapılarak kent nüfuslarının tahmin edilmesi daha tutarlı sonuçlar elde edilebilmesi açısından büyük önem arz etmektedir.


Kent nüfusunun tahmininde kullanılmış olan diğer bir yöntem de 1963 yılında İmar ve İskan Bakanlığı Bölge Planlama Dairesi uzmanlarından Dr. Ernest H. Jurkat tarafından “Türkiye’de Kentsel Gelişmeyi Etkileyen Faktörler ve Beklenen Gelişme“adı altında yapılmış olan çalışmada kullanılan bir yöntemdir (Jurkat, 1965). Modelin temelinde, nüfus artışı nüfus büyüklüğünün bir fonksiyonu olarak ele alınmakta, yerleşmelerin nüfus büyüklükleri ile büyüme hızları arasında belirli bir ilişkinin bulunduğu yatmaktadır. Buna göre benzer büyüklükteki yerleşmelerde benzer büyüme hızları ortaya çıkmakta olduğu, belirli bir nüfus büyüklüğüne kadar nüfus arttıkça büyüme hızının arttığı, o büyüklükten sonra büyüme hızının yavaşladığı olgusu gözlemlenmekte, sosyal ve ekonomik gelişmenin etkisiyle büyüme hızı belli bir eğilim göstermektedir. Yerleşmelerin geçmiş dönem için nüfus büyüme analizleri bu hipotezler altında yapıldığında belli bir nüfus büyüklüğüne ulaşan yerlerin nasıl bir nüfus artışı göstereceği konusunda genel bir fikir elde edilebilmekte ve bu eğilimler çerçevesinde beklenen nüfus artış hızlarına ulaşılarak kent nüfus tahminleri yapılabilmektedir. Bu yöntemin ayrıntılarını ve gözden geçirilerek uygulanmış şeklini Devlet Planlama Teşkilatında 1980 yılında yapılmış olan “Yirminci Yüzyıl Sonuna Kadar Kent Nüfus Tahminleri” çalışmasında bulmak mümkündür (Kocaman, 1980).


İl nüfus artış hızı ve il nüfus tahminleri:

İki nüfus sayımında tespit edilen il toplam nüfusları kullanılarak her bir il için nüfus artış hızı hesaplanabilmektedir. Her bir il için hesaplanan nüfus artış hızlarının yardımıyla da illerin iki sayım arasındaki ara yıllar itibariyle nüfusları tahmin edilebilmektedir. Bu yolla tahmin edilen illerin ara yıl nüfuslarının toplamı ile , iki nüfus sayımının verdiği Türkiye toplam nüfus üzerinden gidilerek yapılan ara yılların toplam nüfus tahminleri farklılık gösterecektir. Bu farklılığı gidermek için, il nüfus tahminlerinden gidilerek elde edilen toplam nüfusun, Türkiye toplam nüfusu üzerinden gidilerek tahmin edilen nüfusa oranlanmasıyla bir düzeltme katsayısı bulunur. Bu düzeltme katsayısıyla her bir ilin tahmin edilen nüfusu çarpılarak düzeltilmiş il nüfusları hesaplanır. Böylece düzeltilmiş illerin toplam nüfusu ile, toplam nüfus üzerinden gidilerek yapılan toplam nüfus rakamları aynı olacaktır.


^ İSTİHDAM YÖNTEMİ


Ekonomik olarak aktif grup/çalışan yaş gruplarındaki kişiler oranı ile çalışan yaş gruplarındaki kişiler/toplam nüfus oranı verildiğinde, bu oranlar için gelecekteki değerleri elde etmek matematiksel ya da grafik yöntemlerle mümkündür (Atalık, G., 1974)


^ ORAN VE PAYLARA AYIRMA METODU


Bu yöntem herhangi bir cografi alandaki değişmelerin daha geniş alanlarda olan değişmelerin bir fonksiyonu oldukları varsayımına dayanmaktadır. Böylece herhangi bir şehrin nüfusu bölgenin bir fonksiyonu olarak, völgenin nüfusu ise ülkenin bir fonksiyonu olarak kabul edilmektedir. Bu tahmin için gerek duyulan bilgiler, analizde kullanılacak alanlar için bilinen nüfusların zaman serielri ve en geniş alan için bir tahmin ya da tahminler takımıdır. Bu şekilde elde edilen noktalara bir eğri uydurulmakta ve en küçük kareler yöntemi ya da grafiksel bir yöntemle, belirli bir tahmin tarihinde bağlı olunan alan için tahmin edilen değere uymak üzere ekstrapolasyon yapılmaktadır.


Paylara ayırma yönteminde kullanılan teknik ana hatları ile benzerdir. Ancak, her bir bağlı olunan bütün alt bölümlerindeki değişmelerin isabeti düşünülmekte ve her alt bölüm için sonuçlanan tahminler toplanarak düzeltilmekte, böylece bunların toplamının bağlı olunan alan için eşit olması kontrol edilmektedir.


Burada bir seçenek, alt alan nüfuslarını bağlı olunan alanın parçaları ya da yüzdeleri olarak ifade etmek ve bunları zaman serileri olaeak belirtmektir. Daha sonra, regresyon ya da eğri uydurma yöntemleri ile herhangi bir gelecekteki zaman için değerler bulunabilir, oran ya da paylara ayırma yöntemi kullanılabilir.


Bu nüfus tahmini yöntemlerini kullanırken yararlanılan verielr, konut birimlerindeki nüfusa ilişkin olan verilerdir. Bu yöntemler hazır verielri kullanırlar. Bunun yanında nüfus değişiminin bileşenlerini doğrudan doğruya yoklamazlar. Örneğin, ülkelerde, bölgelerde ve alt bölgelerde, orantılı paylaşmadaki kalıp ve düzeni ortaya çıkaran belirli göçler vardır. Burada, bu bağıntıların zaman boyunca değiştiği, ancak değişmenin yavaş olduğu varsayılmaktadır. Bu tahmin teknikleri uzun süreler ve küçük alanlar için yeterli değildir. Daha çok, 10-15 yıllık bir süre için yapılan tahminlerde ve “ metropolitan alan” ya da şehir-bölge”tanımındaki alanlar için daha fazla yarar sağlayabilirler(Atalık, G., 1974).


^ DEMOGRAFİK UNSURLARA GÖRE NÜFUS PROJEKSİYONLARI


Demografik unsurlara göre yapılan nüfus projeksiyonları ile ekonomik nüfus projeksiyonları birbirleriyle karşılıklı ilişki içindedirler. Sosyal ve ekonomik değişkenlerde meydana gelen gelişmeler, demografik değişkenler (doğurganlık, ölüm ve göçler) üzerinde etkili olmakta, özellikle ekonomik kalkınmanın bazı elementleri demografik değişkenler üzerinde daha fazla

etkili olmaktadır. Örneğin; sanayiin belli merkezlerde artarak yoğunlaşması, inşaat sektöründeki yatırımların o merkezlerde artması, nüfusun bu merkezlere göç etmesine yol açmakta, dolayısıyla nüfusun mekansal dağılımını etkilemektedir.


Özel ve kamu kesimin sunduğu sağlık hizmetlerinin artırılması bebek ve yetişkin ölümlerinin azalmasına yol açmakta ve toplumun eğitim seviyesinin yükseltilmesi, özellikle kadınların eğitim seviyelerinin yükseltilmesi, kadınların aile planlaması yöntem kullanımını artırarak doğurganlıklarını etkilemekte, doğan çocuk sayısının azalmasına neden olmaktadır. Ailelerin yaşadıkları ekonomik ve sosyal çevre de ailelerin davranışlarında etkili olmakta şehirlerde yaşayan kadınlarda doğurganlık anlayışı kırda yaşayanlara göre farklılık arz etmektedir. Bu nedenlerden dolayı, ekonomik ve sosyal alanlarda meydana gelen değişikliklerin demografik modele yansıtılması gerekmekte veya demografik unsurlara göre yapılan nüfus projeksiyonlarının ekonomik modelin sonuçlarına göre revize edilmesi gereği ortaya çıkmaktadır.


Kalkınma Planlarının hazırlanma safhasında demografik projeksiyonlar ekonomik modellerin temel girdilerini oluşturmaktadır. Yapılan demografik projeksiyonlara göre ilk aşamada yapılmış olan ekonomik modellerin sonuçlarına göre daha sonra demografik projeksiyonlar revize edilmektedir.


Ekonomik ve demografik projeksiyonların daha tutarlı olmasını sağlamak üzere birkaç defa iterasyon yapılabilmektedir.


Demografik unsurlara göre yapılan nüfus projeksiyonlarına ilişkin çalışmalar hazırlık ve varsayımların geliştirilmesine yönelik çalışmalar olmak üzere iki grupta toplanmaktadır. Nüfus projeksiyonlarının hazırlık çalışmaları kapsamında ilk aşamada, tahminlere temel teşkil eden veriler irdelenmekte, demografik değişkenlerle ilgili durum değerlendirmesi yapılarak eğilimler tespit edilmektedir. Ayrıca hata ve noksanlıkları tespit edilen veriler dolaylı yöntemler yardımıyla düzeltilerek projeksiyonlara esas teşkil edecek düzeltilmiş verilere ulaşılmaktadır.


Demograflar özellikle iki tip veri ile ilgilenmektedirler:

a. Belirli bir zaman süresinde meydana gelen demografik olaylara ilişkin seri halde elde edilen istatistikler: Belirli bir zaman serisi halinde temin edilen nüfus, doğum, ölüm, evlenme, gebeliği önleyici yöntemlerin kullanılması ve göç istatistikleri ile ilgili bilgiler bu tip verileri oluşturmaktadır. Bu bilgiler, mevcut eğilimlerle ilgili kararların verilmesi, doğurganlık ve bunun aile planlaması ile ilişkisinin ortaya konulması bakımından büyük önem arz etmektedir. anlama

bakımından önemlidir.

b. Belirli bir zamanda belirlenen stok istatistikleri: Bu tür bilgiler genellikle nüfus sayımlarından elde edilmektedir.


Nüfus projeksiyonlarının hazırlık çalışmalarının en önemli boyutunu oluşturan ikinci aşamasını ise, irdelenen mevcut demografik değişkenlerin gelecek dönemlerde uygulanacak politikalara bağlı olarak muhtemel seyrinin farklı varsayımlar altında alternatifli olarak tahmin edilmesi çalışmaları oluşturmaktadır.


^ GÖÇ VE DOĞAL ARTIŞ YÖNTEMLERİ


Bu yöntem, doğal değişmelerle göçsel değişmeleri ayrı olarak gözönüne alma olanağı verir. Geçmiş eğilimlere ait verileri net göç dereceleri ile yoklamakta ve bunları ekonomik şartlara bağlamaya girişmekle, özellikle inceleme alanındaki istihsal(üretim) için talebe bağlamakla, gelecekteki göçün kalıpları üzerinde değişen varsayımlar kabul etmek olanağı vardır. Bu varsayımları basit olarak, yüksek ya da alçak göç şeklinde belirli miktarlar olarak kabul edilebilirler ve süre içinde farklılaşan programlarla ifade edilebilirler.


Bu yöntemin esası, başlangıç tarihinde verilen nüfusla işe başlamak, daha sonraki rakamları elde etmek için net göç öğesini doğal değişmeye katmaktır. Bu işlem tahmin süresinin sonuna kadar tekrarlanır. Bu yöntem matematiksel ve yukarıda bahsedilen yöntemlere göre daha doğru olmakla beraber, bir takım olumsuzlar içermektedir. Yöntem, toplam nüfusları kullanmakta, yaş/cinsiyet yapısını hesaba katmamaktadır. Bu da değişen yaş/cinsiyet yapısından ortaya çıkması gereken doğum ve ölüm oranı değişimlerinin dikakte alınmaması demektir. Bunun yanı sıra, gelecekte olması beklenen okul yaşındaki nüfus, çalışma yaşındaki kadınların sayısı gibi bilgileri içermemektedir(Atalık, G., 1974).


^ KALKINMA PLANLARI İÇİN YAPILAN NÜFUS PROJEKSİYON YÖNTEMLERİ


Beş Yıllık Kalkınma Planları için yapılan nüfus projeksiyonlarında demografik unsur yöntemi kullanılmaktadır (Shorter ve Pasta, 1974). Bu yöntem, nüfusun üç temel unsurunun (doğum, ölüm, göç) gelecekteki gelişmesini içeren varsayımlara bağlı olarak oluşturulan veri setini kullanılarak, tek yaşlar ve yaş gruplarına göre Türkiye nüfusunun alternatifli nüfus projeksiyonlarının yapılmasına imkan vermektedir.


Ülkemizde nüfus projeksiyonlarının temel veri kaynaklarını nüfus sayımları ve demografik araştırmalar oluşturmaktadır. Nüfus sayımlarından, nüfus tahminlerine esas teşkil etmek üzere baz yılındaki cinsiyete göre yaş grupları itibariyle nüfus verileri alınmaktadır. Doğurganlık, yaşa özel doğum oranları ve bebek ölüm oranları ile ilgili veriler doğrudan Demografik Araştırmalardan alınmaktadır. Ayrıca, bu tür veriler doğrudan temin edilemediği durumlarda ise, toplam doğurganlık oranları, yaşa özel doğurganlık oranları ve bebek ölüm oranlarını, nüfus sayımlarınca derlenen ortalama doğan ve yaşayan çocuk sayıları yanında son bir yıl içindeki doğumlara ilişkin verileri kullanarak dolaylı yöntemler yardımıyla hesaplama imkanı bulunmaktadır.


^ NÜFUS PROJEKSİYONLARINDA İHTİYAÇ DUYULAN TEMEL VERİLER


Nüfus projeksiyonlarına baz teşkil eden yıla veya ihtiyaç duyulan diğer yıllara ait aşağıda belirtilen verilere öncelikle ihtiyaç bulunmaktadır.


-Yaş gruplarına ve cinsiyete göre nüfus rakamları,

-Yaşa Özel Doğurganlık oranları, toplam doğurganlık oranları, üreme oranları,

-Çocuk ölüm oranları, Model Hayat Tablosu anlamında bebek ve yetişkin ölüm seviyeleri, hayatta kalma ümidi değerleri,

-Ülke dışına net göçlerin yaş ve cinsiyete göre dağılımları,


^ Yaş gruplarına ve cinsiyete göre nüfus:

Nüfusun yaş yapısı denilince akla öncelikle tek yaşlar beşerli veya onarlı yaş grupları gelmektedir. Ayrıca amaca göre çocuk, çalışma çağındaki nüfus ve yaşlı nüfus büyüklüğünü göstermek ve gruplar arası mukayeseler ve analizler yapabilmek üzere nüfus, 0-14, 15-64 ve 65 ve daha olmak üzere üç ana yaş grubuna ayrılabildiği gibi, doğurganlık çağı, okul öncesi ve eğitim kademelerine göre de ayrılabilmektedir.


Doğum ve ölüm seviyeleri ile ülkeler arası göç hareketleri nüfusun yaş yapısını etkileyen temel faktörlerdir. Bu faktörler kişilerin düşünce ve davranışları yanında ülkenin ekonomik, sosyal, kültürel ve siyasi yapısının etkisi altında bulunmaktadır.


Bir ülkenin yaş yapısı demografik, askeri, siyasi, sosyal ve ekonomik bakımdan farklı yorumlara temel teşkil eder. Örneğin, doğumlar, doğum yapabileceklerin oranı, ekonomik bakımdan faal olabilecekler, askeri bakımdan insan gücü kaynakları ve ülkenin uluslararası boyutta ise kudreti

nüfusun büyüklüğü ve yaş yapısıyla çok yakından ilgilidir. Ayrıca, ekonomik bakımdan ise, yaş yapısı, ihtiyaçların büyüklüğü ve bileşeni yatırım ihtiyaçlarını, tüketim hacmini ve kalıbını etkileyici bir durum arz etmektedir.

Az gelişmiş ülkelerde nüfusun büyük çoğunluğu gençlerden oluşmakta, yaşlı nüfus ise daha düşük bir paya, diğer bir deyimle ekonomik bakımdan üretken olmayan nüfus yüksek bir paya sahip durumda bulunmaktadır.


Gelişmiş ülkelerde tersine bir durum gözlenmekte, doğurganlığın düşüklüğü nedeniyle genç nüfusun payı ve dolayısıyla çalışma çağındaki nüfusun payı da düşük, buna karşılık yaşlı nüfusun payı çok yüksek durumda bulunmaktadır


^ Yaşa özel ve toplam doğurganlık oranları:


Nüfus projeksiyonları için doğurganlıkla ilgili olarak iki tür veriye ihtiyaç bulunmaktadır. Bunlar; yaşa özel doğurganlık oranları ile toplam doğurganlık oranlarıdır. Yaşa özel doğurganlık oranlarının zaman içinde ne tür değişim gösterdiğinin irdelenmesi, 15-49 yaşlarındaki kadınların doğurganlık eğilimlerinin gelecek dönemlerde nasıl bir değişim göstereceği konusunda varsayımlarda bulunulması bakımından büyük önem arz etmektedir. Ülkelerin gelişme seviyeleri yükseldikçe, 15-20 yaşındaki doğumlarda azalış, 20-30 yaş grubundaki doğumlarda artış ve 30-49 yaş grubunda azalış eğilimi gözlenmektedir. Doğurganlık yapısı, zaman içinde evlenme yaşlarının geciktirilmesine, aile planlaması yöntemlerinin yaygınlaşmasına, genel anlamda sosyal ve ekonomik gelişmeye bağlı olarak değişiklik arz edebilmektedir. Bu olguların gelecek dönemlerdeki muhtemel seyrine bağlı olarak yaşa özel doğurganlık oranları da değişiklik gösterebilecektir.


15-49 yaş grubu içindeki her bir beşerli yaş grubunun yaşa özel doğurganlık oranının geçmiş yıllardaki seyri ve gelecekteki muhtemel değişimiyle ilgili varsayımlar çerçevesinde, 15-49 yaş grubu içindeki her bir beşerli yaş grubunun yaşa özel doğurganlık oranı tahmin edildikten sonra, bu oranların toplamının beşle çarpılması sonucunda toplam doğurganlık oranlarına ulaşılmak mümkün olmaktadır.


Ölüm oranları ve ölüm seviyeleri:


Doğumlardan başka ölümlerde nüfusun büyüklüğünü ve yapısını etkileyen hayati olaylardan biridir. Genellikle gelişmekte olan ülkelerde ölümler ikili bir yapı göstermekte, yüksek çocuk ölümlerine karşılık nispeten düşük yetişkin ölümleri meydana gelmektedir. Çocuk ve yetişkin ölümlerinde görülen bu farklılaşma nedeniyle ölüm oranlarının çocuk ve yetişkinler için ayrı ayrı

hesaplanması gerekmektedir. Nüfus projeksiyon tekniği gereği çocuk ve yetişkin için ayrı ayrı hesaplanmış olan oranlar, Model Hayat Tablosu değerleriyle ilişkilendirilerek her iki grup için uygun ölüm seviyeleri tespit edilmektedir.


^ Yurtdışı Göçler:


Nüfus projeksiyonlarının yapılmasında, özellikle baz alınan dönem için yurt dışına göç eden ve yurt dışından yurda göç eden nüfusun yaş ve cinsiyet itibariyle dağılımına ilişkin verilerin elde edilmesi gerekmektedir. Bu tür verilerin temini, genellikle yurt dışına göç veren ülkeler açısından güçlükler arz etmektedir. Ancak, yurt dışına göç veren ülkelerin kayıtlarının yetersiz olduğu durumlarda, göç edenlerin yaş ve cinsiyet itibariyle dağılımına ilişkin bilgileri göç alan ülkelerin kayıtlarından yararlanarak elde etmek mümkün olmaktadır. Baz döneme ilişkin ayrıntılı göç rakamları olmadan da, bu döneme ait toplam göç rakamları üzerinden yaş ve cinsiyet yapısı ile ilgili dolaylı tahminler yapmak mümkün olabilmektedir. Genellikle yurt dışına gidenler çalışma

çağındaki kişiler olmakta, yurda gelenler ise aile göçü ağırlıklı olmak üzere çalışma çağındaki kişilerden de oluşmaktadır. Bu varsayım altında toplam göç rakamları yaş ve cinsiyet itibarıyla dağıtılarak, nüfus projeksiyonunun yapılması için gerekli olan göç rakamlarına ulaşılabilmektedir.


Kaynak: Kocaman Plan Nüfus Projeksiyon Yöntemleri http://ekutup.dpt.gov.tr/nufus/kocamant/projeksi.pdf

^
KUŞAK BİLEŞENLER YÖNTEMİ

Bu yöntem, nüfusun yaş ve cinsiyet yapısı ile doğum, ölüm ve göç bileşenlerinin eğilimleri konusunda bilgi sağlanabildiğinde, yaygın olarak kullanılan bir yöntemdir. Aynı yaş grubundaki kuşakların yaşam boyu izlenmesi esasına dayanır. Yaş ve cinsiyete göre temel nüfus ile başlayan “kuşak bileşenler yönteminde” kuşaklar, beş yıllık doğum kuşaklarıdır. Projeksiyonlar beş yıllık dönemler halinde yapılmaktadır. Her dönem, bir öncekinden bağımsızdır. Bileşenler ile ilgili varsayımlar, beş yıllık dönem süresince sabittir. Projeksiyonun dönem başında yaşayan bütün kuşaklar, dönem sonunda beş yıl yaşlanır. Bu kuşakların büyüklüğü ölümlerin etkisiyle azalır. Net göç pozitif ise, dönem boyunca bu kuşaklara bireyler eklenir, net göç negatif ise, kuşaklarda azalma olur.


Bu yöntemle üretilen projeksiyonlar iki aşamalıdır. İlk aşamada, dönem başında hayatta olan nüfusun projeksiyonu yapılır. İkinci aşamada, beş yıllık dönem süresince doğan nüfusun projeksiyonu yapılır. Belirli bir dönemdeki doğum sayısı, çocuk doğurma riski altındaki kadın sayısına ve doğurganlığın yaş yapısına bağlıdır. Yıllık doğumlar, yaşa özel doğum hızları kullanılarak hesaplanır. Göçler, yaş ve cinsiyete göre net göç dengeleri dikkate alınarak hesaplamalara katılır. Bu dengeler pozitif ya da negatif olabilir. Göç zamanı ile ilgili olarak, göçlerin beş yıllık döneme eşit dağıldığı varsayımı yapılmaktadır. Bu varsayım sonucu göç edenler, projeksiyon döneminin ortalama yarısı kadar bir süre için göç sonrasında ölüm riski altındadırlar. Beş yıldan daha fazla dönem için nüfus projeksiyonlarına ihtiyaç duyulduğunda, bu işlem bir dönemden diğerine gerektiği yıl kadar tekrarlanır. Her dönemin temel nüfusu, bir önceki dönemin sonuç nüfusudur.


Nüfus projeksiyonlarının güvenilirliği, nüfus bileşenleri üzerine kurulan varsayımlar ile doğrudan ilişkilidir. Dolayısıyla, doğum, ölüm ve göç bileşenlerinin geçmiş ve günümüzdeki eğilimleri dikkate alınarak, gerçeğe en yakın varsayımların oluşturulması, güvenilir projeksiyonların üretilmesinde büyük önem taşımaktadır.


Tablo 1’de kuşaklar ve beş yıllık projeksiyon dönemleri verilmiştir. Tablo, kuşak indekslerine göre projeksiyon devre başlangıcındaki yaşları ve projeksiyon devre bitişindeki yaşları göstermektedir. Şekil 1’de ise, kadınlar için kuşak bileşenler yönteminin izlenmesi gösterilmiştir. Örneğin, 2000–2004 döneminde doğan kız çocukları, 2005-2009’da 5–9 yaşlarında, bir sonraki dönem 10–14 yaşlarında olacaklardır. Böylece, 2000–2004 kadın doğum kuşağı yıllar geçtikçe yaşlanacaktır.


Tablo 1: Kuşaklar ve beş yıllık projeksiyon dönemleri


^ Kuşak indeksi

(c)


Projeksiyon

dönem başındaki yaş


Projeksiyon

dönem sonundaki yaş





Kuşak indeksi

(c)


Projeksiyon

dönem başındaki yaş


Projeksiyon

dönem sonundaki yaş

0

Doğuma

0–4




9

40–44

45–49

1

0–4

5–9




10

45–49

50–54

2

5–9

10–14




11

50–54

55–59

3

10–14

15–19




12

55–59

60–64

4

15–19

20–24




13

60–64

65–69

5

20–24

25–29




14

65–69

70–74

6

25–29

30–34




15

70–74

80+

7

30–34

35–39




16

75+




8

35–39

40–44













a: Beş yıllık dönemde doğup projeksiyon devresi sonunda 0–4 yaş grubu arasında olurlar



Şekil 1: Kadın nüfusu için kuşak bileşen yönteminin izlenmesi

2000 (Kadın) 2005 (Kadın)


Yaş grubu

75+

Yaş grubu 80+




 

 


Yaş grubu

30-34

Yaş grubu

30–34




Yaş grubu

25–29

yaş grubu

25-29







Yaş grubu

20–24

Yaş grubu

20–24




 


Yaş grubu

5-9

Yaş grubu

5–9
 






Yaş grubu

0–4


Yaş grubu

0-4

Hayatta olan

Doğum


Beş yıllık dönem başında hayatta olan nüfus Kuşak bileşen yöntemi kullanılarak yapılan projeksiyonlarda, ilk olarak beş yıllık dönemin başında hayatta olan nüfus tahmin edilir. Göçün sıfır olduğu varsayımı altında formül;

( c=1,16 ve göç= 0 ) olacaktır.

Burada;

c: yaş kuşağını

s: cinsiyeti,

C: belirli bir tarihteki nüfus büyüklüğünü göstermektedir.

Ss,c: yaşam tablosu sistemi ile tanımlanmış hayatta kalma oranlarıdır.

c = 0 için; 1/5 ( 5L0 / l0 )

c = 1,15 için; 5Lx+5 / 5Lx, x sonu 0 veya 5 ile biten yaşları gösterir

c = 16 için; T80 / T75

Göç bileşeni projeksiyona dahil edildiğinde; dikkat edilmesi gereken en önemli konu; göçlerin yaş ve cinsiyete göre net dengeler ele alınarak hesaplamalara katılmasıdır. Bu dengeler pozitif ya da negatif olabilir. Aynı zamanda, göçlerin beş yıllık devrelere eşit şekilde dağıldığı varsayımı altında göçmen nüfusunun yaklaşık olarak projeksiyon döneminin yarısı kadar bir süre ölüm riski altında kalacağı hesaba katılmaktadır. Bu varsayımlar altında formül aşağıdaki gibidir.

( c=1,16)

Burada;

yaş kuşağına ve cinsiyete göre net göçü göstermektedir.


Beş yıllık dönemlerde hayatta kalan nüfusun projeksiyonu yapıldıktan sonra, bir sonraki aşama olarak beş yıllık devrede doğan nüfusun projeksiyonu yapılması gerekmektedir.


Bir projeksiyon döneminde meydana gelen doğum sayısı, gebe kalma riski altında olan kadın sayısına, doğurganlık ve yaş yapısına bağlıdır. Doğurganlık riski altındaki kadınlar yedi yaş grubunda yer alır.


^ Tablo 2: Doğurganlık Yaş Grupları

Kuşak İndeksi ( i )

Yaş Grubu

1

15–19

2

20–24

3

25–29

4

30–34

5

35–39

6

40–44

7

45–49


Projeksiyon dönemi süresince, gebelik riski altında olan kadınların ortalama sayısı aşağıdaki formül yardımı ile hesaplanabilir.

(i=1,7)

Burada;

: 0 tarihli nüfus dağılımlarından elde edilen kadın sayısını,

: 5 tarihli nüfus dağılımlarından elde edilen kadın sayısını ifade etmektedir.

Kadın sayılarına ilişkin değerler, ya temel nüfustan gelen sayı ya da 5’li tarihlerde hayatta kalan kadın sayısıdır.

Yıllık doğumlar, yaşa-özel doğurganlık hızları kullanılarak hesaplanır. Doğurganlığın yaş yapısı belli yaş gruplarında olan kadınların yıllık doğumlarıdır. Beş yıllık devreler için, doğumlar aşağıda görüldüğü gibi hesaplanır:



Burada:

B: Yıllık doğumlar

: i kuşak indeksinde, yaşa özel doğurganlık hızları

i kuşak indeksinde kadınların ortalama sayısı

Doğum kuşağı, c = 0, için beşinci yıla erkek ve kadın nüfuslar için ayrı ayrı tahmin edilir. Göç olmadığı varsayımı altında formül;

(göç=0)

( göç=0)

Burada;

B: Toplam doğum sayısı

g: Kız doğum oranına göre erkek ve kadın nüfusu

k: Kadın

e: Erkek

Göç bilgisini de içerecek bir projeksiyon yapılabilmesi için, beş yaş altındaki nüfusun göç bilgisinin zaman ve yaşa göre dağılımına ait varsayımlarda bulunulması gereklidir. Eğer beş yaş altında gerçekleşen göçler zaman ve yaşa göre eşit olarak dağıldığı varsayılırsa formül aşağıdaki gibi değişir (Shorter et al., 1995)




^
FIVFIV Paket Programı

FIVFIV paket programı kuşak bileşenler yöntemi kullanarak nüfus projeksiyonu yapmaktadır. Bu program Türkçe desteği bulunan tek nüfus projeksiyonu programıdır. Projeksiyonlar beş yıllık dönemler halinde yapılmaktadır. Her dönem bir öncekinden bağımsızdır. Bu dönemler için yapılacak varsayımlar sabittir. Ancak varsayımlar bir dönemden diğerine değişebilmektedir. Bu program ile ilgili ayrıntılı bilgiye, http://www.visitus.com/popsite/software/fivfiv/ adresinden ulaşılabilir.

Kuşak bileşen Yöntemi ile nüfus projeksiyon hesaplanması sırasında yapılması zorunlu olan varsayım ve tahminler, çeşitli uluslararası kuruluşların dünya genelinde yapmış oldukları çalışmalar kullanılarak yapılır. Bu çalışmalarda, dünyadaki yerleşmeler sosyo-ekonomik olarak bölgelere ayrılmış ve bu bölgelerin, bebek ölüm hızları ve doğurganlık oranları ile ilgili geleceğe dair kestirimler yapılmıştır.


Kaynak: Ordu-Trabzon-Rize-Giresun-Gümüşhane-Artvin Planlama Bölgesi 1/100.000 Ölçekli Çevre Düzeni Planı Araştırma Raporu, İlke - Kayhan Ortaklığı (TR90_Sentez.doc)


^ KUŞAK BİLEŞENLER (GRUP YAŞAMLILIK) İLE DİĞER YÖNTEMLERİN KIYASI VE ÖZETİ


1. Diğer yöntemler çok basit ve sıkça varsayımlar gerçekçi değildir.

2. Nüfus değişim bileşenlerini detaylı incelenmezler.

3. Sıkça yanlış sonuç alınır.

4. Kuşak bileşenler yöntemi ise doğumlar eklenerek, ölümler çıkarılarak doğal artışları ve bölgeye gelenleri ekleyerek, gidenleri çıkararak göçleri detaylıca dikkate alır.


Genel ifadesi

Nt+n = Nt + Doğal Artış + Göç

Nt+n = t+n zamanındaki nüfusu

Nt = t zamanındaki nüfusu göstermektedir.


Toplam nüfusu iki cinsiyeti de dikkate alarak yaş bölümlerine ayırır. Cinsiyete göre gelecekteki doğal artışı dikkate alır.

  • Her yaş aralığına bağlı olarak cinsiyete göre hayatta kalacaklar tahmin edilir.

  • Bunun için önce her bir yaş aralığındaki ölüm olasılığı belirlenir, böylece bu grup için kadın-erken ölüm oranı tesbit edilir.

  • Hayatta kalanlar 1 – ölüm oranı ile belirlenir.

  • Bu işlem projeksiyon sürecince yinelenir.

  • Doğumların hesabı

Doğumlar genelde 15 – 44 yaş grubundaki kadın sayısı ile hesaplanır.

1000 kadın başına düşen doğum değerleri belirlenir.

- Göçlerin dikkate alınışı

T zamanında her bir yaş grubundaki gerçek nüfus ile t zamanında aynı grupta hayatta kalanlar kıyaslanarak göç miktarı belirlenir. Aralarındaki fark göçü gösterecektir.





Add document to your blog or website
Reklamlari:

Similar:

NÜFUS TAHMİN (PROJEKSİYON) YÖNTEMLERİ icon1. Giriş Bu bölümde projesi yapılacak olan yerleşim yerinin tanıtımı, nüfus ve su ihtiyaçları hesapları yer almaktadır. Nüfus Tahmin Metotları

NÜFUS TAHMİN (PROJEKSİYON) YÖNTEMLERİ icon1. Giriş Bu bölümde projesi yapılacak olan yerleşim yerinin tanıtımı, nüfus ve su ihtiyaçları hesapları yer almaktadır. Nüfus Tahmin Metotları

NÜFUS TAHMİN (PROJEKSİYON) YÖNTEMLERİ icon2. Nüfus cüzdanı fotokopisi (2 Adet) (T. C. kimlik numaranızın nüfus cüzdanında belirtilmiş olmasına dikkat ediniz. Bulunmuyor ise, nüfus müdürlüğünden yeni nüfus cüzdanı çıkartarak başvurunuzu yapınız) 3

NÜFUS TAHMİN (PROJEKSİYON) YÖNTEMLERİ iconSULAMA SUYU GEREKSİNİMİ; BİTKİ SU TÜKETİMİ, TAHMİN YÖNTEMLERİ Prof. Dr. Belgin ÇAKMAK

NÜFUS TAHMİN (PROJEKSİYON) YÖNTEMLERİ iconTELSİZ HABERLEŞME SİSTEMLERİNDE PROPAGASYON TAHMİN YÖNTEMLERİ VE FREKANS PLANLAMASI İÇİN MÜHENDİSLİK UYGULAMALARI

NÜFUS TAHMİN (PROJEKSİYON) YÖNTEMLERİ iconDünya'da olduğu gibi ülkemizde de görülen hızlı nüfus artışı, besin maddelerine olan gereksinimi de artırmaktadır. Nüfus artış hızı bu düzeyde artmaya devam

NÜFUS TAHMİN (PROJEKSİYON) YÖNTEMLERİ iconAraştırma Notu 09/49 13. 10. 2009 ANADİLİ TÜRKÇE OLAN NÜFUS ile KÜRTÇE OLAN NÜFUS ARASINDA

NÜFUS TAHMİN (PROJEKSİYON) YÖNTEMLERİ icon1-Üzerinde T. C. Kimlik Numarası yazılı nüfus cüzdanı aslı (Hak Sahibi ve pasaport alacağı aile fertlerinin 15 yaşından büyük çocukların nüfus cüzdanlarında fotoğraf olması gerekmektedir.)

NÜFUS TAHMİN (PROJEKSİYON) YÖNTEMLERİ icon1-Üzerinde T. C. Kimlik Numarası yazılı nüfus cüzdanı aslı (Hak Sahibi ve pasaport alacağı aile fertlerinin 15 yaşından büyük çocukların nüfus cüzdanlarında fotoğraf olması gerekmektedir.)

NÜFUS TAHMİN (PROJEKSİYON) YÖNTEMLERİ icon1 PROJEKSİYON PERDESİ ŞARTNAME EKTEDİR

Sitenizde bu düğmeye yerleştirin:
Documents


The database is protected by copyright ©tredocs.com 2000-2013

mesaj göndermek
Documents